Voorbij de metaverse hype

13 februari 2024

Opkomst digital humans & doorbraak augmented reality

De metaverse hype raakte dit jaar qua aandacht op de achtergrond, maar de onderliggende bewegingen spelen nog steeds een belangrijke rol. Allereerst de groei van 3D (gaming) platformen en hun doorontwikkeling tot sociale netwerk- & leefwerelden, zowel naast als in plaats van de huidige sociale media. Bovenstaand plaatje uit een artikel van digital native over  Roblox, beschrijft de de nieuwe kenmerken.
Daarnaast werd begin deze maand de Apple Vision Pro gelanceerd. Een duidelijke nieuwe versneller als het gaat om de steeds verdere virtualisering van onze fysieke wereld. Hierbij worden steeds meer informatielagen over de fysieke realiteit gelegd die onze waarneming beïnvloeden en ons handelen bepalen. Deze informatielagen kunnen we bewust tot ons nemen door slimme brillen op te zetten of in een auto met slimme autoruiten te stappen, maar ook onbewust worden onze waarneming en gedrag steeds vaker bepaald door een digitaal filter. Denk aan Google Maps, of de vele gezondheidsapps die jouw mening sturen over bijvoorbeeld hoe goed je geslapen hebt.


Digital Humans

  • Al een tijdje kunnen avatars in 3D werelden gekoppeld worden aan taalmodellen als chatgpt, waardoor ze 24/7 aanwezig kunnen zijn en volstrekt natuurlijke gesprekken hebben binnen 3D platformen, die daardoor opeens heel druk en gezellig lijken. Onderzoekers hebben laten zien dat je deze avatars via ChatGPT ook specifieke karaktereigenschappen en intenties (doelen) mee kunt geven, bijvoorbeeld het uitdragen van een bepaalde boodschap of rekruteren van nieuwe klanten/aanhangers. In combinatie met deepfake technologie en taalmodellen als ChatGPT worden trainingen niet alleen nog realistischer, maar kunnen ook overleden personen 24/7 interactief aanwezig zijn. Voor zover ik weet is Hitler nog niet tot leven gebracht, maar zijn stem is inmiddels wel gekloond zodat Hitler's toespraken nu ook in het Engels te horen zijn.
  • De bekende podcaster Lex Fridman had een gesprek met Mark Zuckerberg in Meta’s metaverse, waarbij ze beiden als photorealistische avatars verschenen. Fascinerend hoe goed de kwaliteit al is!
  • Het Beijing Institute for General Artificial Intelligence heeft een AI-kind gecreëerd genaamd Tong Tong, het kind kan zichzelf autonoom taken toewijzen, leren en haar omgeving verkennen en is in staat met haar omgeving te interacteren.  Iedereen baseert zich op dezelfde bron, dus ik heb nog geen film materiaal ontdekt. Buiten het streven naar General Artificial Intelligence, heb ik ook niet kunnen vinden wat hier de positieve toepassingen van zijn...


Criminaliteit in 3D werelden (“metaverses)

Metaverse & extremisme / terrorisme

Er zijn heel veel artikelen en onderzoeken gepubliceerd over de rol van de metaverse (games) in extremisme en terrorisme. De kansen die criminelen zien kunnen ook benut worden door terroristen. Denk aan trainingen, werving, communiceren, het uitwisselen en ontwikkelen van strategieën, gamification van radicalisering etc.
Deze vind ik het meest waardevol:


Virtualisatie fysieke wereld (Augmented reality, spatial computing)

  • Het realtime kunnen genereren van digital twins van de fysieke omgeving is noodzakelijk om de gepersonaliseerde informatie ruimtelijk goed weer te geven in de fysieke wereld. Tot voor kort werd dit hoofdzakelijk aangeduid als augmented reality. Met de lancering van Apple’s Vision Pro zie je dat steeds vaker de term Spatial Comupting wordt gebruikt. Dit doet recht aan het ruimtelijk aspect dat een dominante rol speelt. Maar het staat ook symbool voor de gedachte van mensen dat dit een revolutionaire nieuwe manier van werken met de computer introduceert, een nieuw “operating systeem” voor het ruimtelijk kunnen werken waarbij je veel makkelijker overzicht houdt. Zelf vind ik het nog lastig voorstellen, maar in dit interview geeft Martijn Aslander wat meer context. Hier nog een grondige review van de Vision Pro  en bekijk vooral op Twitter (X) de vele filmpjes van mensen die ervaren hoe het is om, terwijl je in gesprek bent en zelfs 'oogcontact'hebt, toch een hele andere werkelijkheid te zien.
  • Vorig jaar woonde ik een lezing bij van Levien Nordeman, over de wijze waarop gezondheidsapp onze beleving (waarneming) en gedrag beïnvloeden. Als hulpverlener moet je dus ook inzicht te krijgen in hoe de waarneming van betrokkenen gemanipuleerd kan zijn om te duiden wat er speelt. Mooi voorbeeld was hoe sommige psychiaters hier al rekening mee houden. Het bleek dat patiënten, gevraagd naar hoe ze geslapen hadden, het antwoord baseerden op wat de slaap-app tegen hun gezegd had. Het voelen werd uitbesteed aan de app, daarom vragen ze nu “hoe uitgerust voel je je” om zo een beter beeld te krijgen.
  • BMW heeft nu ook een Augmented reality bril gelanceerd voor motorrijders, zodat ze belangrijke informatie als snelheid en navigatie in hun bril geprojecteerd krijgen.

Divers

  • “Espionage and the Metaverse” – with Cathy Hackl
    Goede podcast over de ontwikkeling van 2D naar 3D-platformen en de wijze waarop onze fysieke wereld steeds meer informatielagen krijgt, deels gegenereerd met AI. Wie heeft er straks controle op wat wij horen en zien...?
  • In dit artikel worden de uitdagingen van content moderatie in de metaverse beschreven, het ruimtelijke en vluchtige aspect maakt het complexer dan op social media.
  • Al wat ouder, maar het zal er niet beter op geworden zijn, deze studie uit 2018 naar diverse soorten van “harassment” in sociale VR platformen (zoals Meta Horizon), Onder groep van ruim 600 geinterviewden gaf 49% van de vrouwen aan minstens 1x sexueel lastig gevallen te zijn. 30% van de mannen rapporteerde racistische of homophobe opmerkingen, 20% van de mannen ervaarde geweldadge of bedreigende opmerkingen.
  • Gebruikers uit ruim 180 landen wisselen degelijks ruim 2,4 biljon chat messages uit in Roblox. 1 op de 3 chats wordt momenteel door de gebruikers vertaald, dus de recent gelanceerde een automatische vertaaldienst maakt het onderling communiceren veel makkelijker (tenminste, als je 1 van de 16 ondersteunde talen spreekt, zoals Engels, Duits, chinees, Japans, Koreaans, Italiaans maar helaas geen Nederlands)
  • In een eerdere blog deelden we dat de metaverse hype voorbij was, onder andere Disney stopte met haar team om een eigen wereld te creeeren. Inmiddels is duidelijk dat het de traditionele game-werelden zijn die zich doorontwikkelen naar sociale omgevingen. In een slimme move (“if you can’t beat them, join them...”)heeft Disney zich nu ingekocht bij Fortnite.
  • Een Duits onderzoeksinstituut heeft diverse interessante studies gepubliceerd over de metaverse & VR, zoals:
    -  VR in context politiewerk
    -  Virtual realities, real participation. Challenges and opportunities of public participation in the metaverse
    Regulatory approaches to immersive worlds: an introduction to metaverse regulation

                                             


Toegift

Je zou het bijna vergeten met al mijn donkere nieuwtjes, AI kan ook veel moois brengen. Oa. Marco Derksen is bezig  een lijst van AI4Good op te stellen. Tips kun je aan hem doorgeven. 

door manonsens 27 mei 2025
Iedereen die me kent weet dat ik me druk maak over alle apps die mensen gebruiken en wat er aan data mee verzameld wordt. Ook weten jullie vast hoeveel moeite het kost om die zorg over te brengen. Het is immers zo makkelijk zo’n app en wat kunnen ze nou met die data... Heel veel, zoals we de laatste jaren in Amerika hebben gezien, en dan heb ik het niet over wijzigingen in je verzekeringspremie omdat de data die je auto over je verzamelt zonder dat je het weet gedeeld wordt. Nu ik het toch over de auto heb, eind 2024 werd bekend dat de gegevens die Volkswagen verzamelt (ook van Nederlanders) onveilig opgeslagen stonden, waaronder je persoonlijke gegevens en tot op 10cm nauwkeurig waar je wanneer was. Volgens hun voorwaarden hadden ze die sowieso kunnen delen met derden dus eigenlijk niks aan de hand. Maar weet je wat ze allemaal uit deze data (beweren te) kunnen afleiden? Volgens onderzoek van Mozilla : “Popular global brands — including BMW , Ford , Toyota , Tesla , Kia , and Subaru — can collect deeply personal data such as sexual activity, immigration status, race, facial expressions, weight, health and genetic information, and where you drive…. Brands can then share or sell this data to third parties." Waar ik me druk om maak is de impact hiervan op onze grondrechten, onze vrijheid, veiligheid en democratie. In 2023 kwam naar buiten dat een katholieke groepering data van de dating app Grindr kocht om te achterhalen welke priesters mogelijk homoseksueel zijn. Al in 2022 kwam naar buiten dat databrokers data verkochten waarmee je mensen kunt tracken die een planned parenthood of abortuskliniek bezoeken. Worden sinds zeker 2016 dergelijke data gebruikt om mensen online te targeten, nu kun je ze overal ook fysiek targeten, omdat je weet waar ze vandaan kwamen en waar ze na afloop naartoe gaan. Onderzoek van BNR toonde al aan dat hetzelfde geldt voor Nederlanders dankzij die leuke en makkelijke Apps. Dit zijn slechts enkele voorbeelden, maar ze laten zien hoe makkelijk het is geworden om andersdenkenden in beeld te krijgen, te isoleren en te targeten in welke vorm dan ook. Toen een paar weken terug bekend werd dat Musk de controle over allerlei overheidsinstanties overnam en illegaal een kopie van de gegevens van alle overheidsmedewerkers liet maken, werd ik letterlijk misselijk en moest ik denken aan hoe ons bevolkingsregister in de 2e wereldoorlog misbruikt werd. Voor sommigen lijkt dit misschien extreem, maar ik volg de ontwikkelingen van (online) targeting, uitsluiting en discriminatie al veel langer, dat ik werk bij de politie komt omdat ik echt geloof in de waarden van onze rechtstaat. Lang snapte ik niet waarom, naast gericht targeten, het ook ging om simpelweg kapot maken. De Russen waren heel transparant over hun informatie oorlog; “what it basically means is to change the perception of reality of every American to such an extent that despite the abundance of information, no-one is able to come to sensible conclusions in the interest of defending themselves, their families, their community and their country.” Overgelopen KGB-officier Yuri Bezmenov in 1984 Maar waarom dit ook vanuit het westen gebeurde, waar we het zo goed hebben? Het kwartje viel toen ik de documentaire zag met Trump-fluisteraar Steve Bannon; het doel is echt om het bestaande compleet te vernietigen, omdat je zo de door hen gewenste samenleving vanuit het niets kunt opbouwen. Na het bevel om mensen met een niet hetero geaardheid te ontslaan kwam ook de oproep om elkaar vooral te verlinken, anders kon je een negatieve beoordeling krijgen. Dat nu ook alle personeelsgegevens in handen zijn van iemand die duidelijk op heksenjacht is, is niet gewoon zorgelijk, maar fundamenteel gevaarlijk. Zeker nu blijkt dat er ook banden zijn met Peter Thiel, een van de grootste ondernemers op het gebied van data analyse en iemand die zich duidelijk uitspreekt tegen de democratie. Het is zo simpel, combineer de gegevens uit voertuigen met die van overheidsmedewerkers en je kunt ze indelen in groepjes waar je tegen bent. Misschien dat velen nog steeds denken dat het hen niet aangaat, dat dit om Amerika gaat of dat jij niet in zo’n groep valt. Allereerst is het goed te weten dat er ook in Europa en Nederland mensen zijn die dit gedachtengoed ondersteunen. En dat, ondanks dat we met Europese regelgeving veel beter beschermd zijn, er toch ook veel informatie over jou beschikbaar is bij de datahandelaren en in onveilige (Amerikaanse) cloudomgevingen. Weet jij wat er gebeurt met de data die jouw Samsung, LG of andere 'slimme' televisie verzamelt? Welke conclusies ze daaruit trekken over jouw zijn en met wie ze dit delen? Bij gebruik geef je nagenoeg altijd goedkeuring op voorwaarden waarin staat dit mag: “analyzing the use and effectiveness of [their] services,” and “developing [their] business and marketing strategies.” En “their” staat dan voor elk andere organisatie waar zij een link mee (willen) hebben... En mocht je denken “gelukkig, ik zit niet in hun doelgroep”. Weet dan dat je altijd wel in iemands doelgroep zit , en dat deze mensen blind vertrouwen op AI en data, ook als er geen wetenschappelijke onderbouwing is. Jij weet niet waarom jouw auto een conclusie trekt over jouw sexuele geaardheid. Maar voor hen wordt dat de waarheid! Wat ik eigenlijk wil zeggen: Stem bewust bij verkiezingen Wees je bewust dat gemak een hoge prijs heeft. Jij kunt nu niet overzien welke conclusies die slimme apparaten, apps en platformen trekken over jouw mentale gezondheid, sexuele geaardheid en meer. En al helemaal niet wat de consequenties hiervan zijn voor jou persoonlijk, je dierbaren en onze samenleving. (Europese) overheden horen niet thuis op dergelijke platformen Het lijkt alsof de meeste overheidsorganisaties nog steeds als uitgangpunt hanteren dat daar waar veel Nederlanders zitten, ook zij aanwezig moeten zijn. Maar met je aanwezigheid steun je impliciet het platform, je accepteert het als ruimte binnen de Nederlandse samenleving waar je een rol wilt hebben, je associeert je ermee. Dat terwijl je de veiligheid er niet kunt waarborgen, je geen idee hebt wie met welke informatie/gesprekken kan meekijken, wat er met de data van/over mensen gebeurt en wat dit betekent voor de profielen die over mensen samengesteld worden... Is het bijvoorbeeld wel verantwoord dat de AIVD haar vacatures deelt op LinkedIn waardoor bijvoorbeeld Amerikanen precies kunnen weten wie (interesse heeft in) solliciteren bij de AIVD?  Met onze aanwezigheid op platformen, helpen wij hen met het verzamelen van meer data over mensen in onze samenleving. Het plaatje hieronder laat als voorbeeld zien welke conclusies men denkt te kunnen trekken op basis van informatie uit je ogen. Dit kan niet alleen met een VR-bril, ook via de webcam. En we vinden dergelijke technologie niet alleen online, maar ook offline in bijvoorbeeld voertuigen .